{"id":7566,"date":"2025-11-18T11:30:05","date_gmt":"2025-11-18T08:30:05","guid":{"rendered":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/2025\/11\/18\/hukukta-donusum-sart-adaletin-tesisi-icin-yapisal-reformlar-gerekiyor"},"modified":"2025-11-18T11:30:05","modified_gmt":"2025-11-18T08:30:05","slug":"hukukta-donusum-sart-adaletin-tesisi-icin-yapisal-reformlar-gerekiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/2025\/11\/18\/hukukta-donusum-sart-adaletin-tesisi-icin-yapisal-reformlar-gerekiyor\/","title":{"rendered":"Hukukta d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u015fart: Adaletin tesisi i\u00e7in yap\u0131sal reformlar gerekiyor"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align:left\">\u0130LKE Vakf\u0131, toplumsal meselelerle ilgili bilgi, politika ve strateji \u00fcretme misyonu do\u011frultusunda, Hukuk \u0130zleme Raporlar\u0131 serisinin alt\u0131nc\u0131s\u0131n\u0131 yay\u0131mlad\u0131. Rapor, yarg\u0131 b\u00fcrokrasisinden y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131na, insan haklar\u0131ndan alternatif uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemlerine kadar geni\u015f bir alan\u0131 kapsamakta. Haz\u0131rlanan bu raporlar, akademik bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla sivil toplumun perspektifini bir araya getirerek alana katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Raporun temel hedefi, hukuk sisteminin yap\u0131sal i\u015fleyi\u015fini, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin korunma d\u00fczeyini ve adaletin kurumsal kapasitesini veriye dayal\u0131 bi\u00e7imde analiz etmektir.<\/p>\n<p style=\"text-align:left\">Adalette g\u00fcven ve etkinlik sorunlar\u0131 odakta<\/p>\n<p style=\"text-align:left\">Hukuk \u0130zleme Raporu 2024, hukuk sisteminin g\u00fcncel sorunlar\u0131n\u0131\u00a0g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131larken, \u00f6zellikle makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131 ihlalleri, ceza infaz\u00a0sisteminin cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi ve \u00f6nleyici adalet mekanizmalar\u0131ndaki\u00a0eksiklikler nedeniyle yarg\u0131ya g\u00fcven probleminin etkisini art\u0131rarak devam\u00a0etti\u011fini vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align:left\">Bulgular<\/p>\n<p style=\"text-align:left\">\u00a0Adil Yarg\u0131lanma Hakk\u0131 \u0130hlalleri: AYM bireysel ba\u015fvurular\u0131nda\u00a0verilen ihlal kararlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na ili\u015fkindir.\u00a0Makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131 ihlalleri ise en yayg\u0131n sorunlardan biridir.<\/p>\n<p style=\"text-align:left\">\u00a0A\u015f\u0131r\u0131 \u0130\u015f Y\u00fck\u00fc ve Personel Eksikli\u011fi: Hakim ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen y\u00fcksek\u00a0dosya say\u0131s\u0131, adil ve h\u0131zl\u0131 yarg\u0131lama s\u00fcre\u00e7lerini zay\u0131flatmaktad\u0131r. \u00d6zellikle\u00a0idari yarg\u0131da hakim a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanamamas\u0131, dava s\u00fcrelerini belirgin \u015fekilde\u00a0uzatmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align:left\">Cezaevi N\u00fcfusu: T\u00fcrkiye, OECD \u00fclkeleri aras\u0131nda en y\u00fcksek cezaevi\u00a0n\u00fcfus oran\u0131na sahiptir. Bu durum cezaland\u0131rma politikalar\u0131n\u0131n yeniden\u00a0de\u011ferlendirilmesi gere\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align:left\">Su\u00e7a S\u00fcr\u00fcklenen \u00c7ocuklar: Aile i\u00e7i \u015fiddet, sosyo-ekonomik ko\u015fullar\u00a0ve madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi fakt\u00f6rler \u00e7ocuklar\u0131n su\u00e7a s\u00fcr\u00fcklenmesinde ba\u015fat rol\u00a0oynamaktad\u0131r. Bu alanda koruyucu ve \u00f6nleyici sosyal politika yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n\u00a0g\u00fc\u00e7lendirilmesi gereklidir.<\/p>\n<p style=\"text-align:left\">Yasal D\u00fczenlemelerin Etkisi: Ekonomik dalgalanmalar s\u0131ras\u0131nda\u00a0yap\u0131lan h\u0131zl\u0131 ve \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcz yasal de\u011fi\u015fiklikler, kira uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00f6rne\u011finde\u00a0oldu\u011fu gibi yarg\u0131sal i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fc daha da art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align:left\">Alternatif Uyu\u015fmazl\u0131k \u00c7\u00f6z\u00fcm Yollar\u0131n\u0131n Yayg\u0131nla\u015fmas\u0131:\u00a0Arabuluculuk, uzla\u015ft\u0131rma ve tahkim mekanizmalar\u0131 yarg\u0131 \u00fczerindeki y\u00fck\u00fc\u00a0azaltarak daha h\u0131zl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunmaktad\u0131r. \u00d6zellikle sigorta tahkimi, trafik\u00a0sigortas\u0131 uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda etkin bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align:justify\">Y\u00fcksek i\u015f y\u00fck\u00fc ve kapasite sorunlar\u0131 yarg\u0131 sistemini zorluyor<\/p>\n<p style=\"text-align:justify\">\u0130LKE Vakf\u0131 Toplumsal D\u00fc\u015f\u00fcnce ve Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi (TODAM) taraf\u0131ndan \u201cHukuk \u0130zleme Raporu 2024\u201d yay\u0131mland\u0131. Alt\u0131nc\u0131s\u0131 haz\u0131rlanan bu rapor serisi, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesi \u00e7er\u00e7evesinde T\u00fcrkiye hukuk sisteminin i\u015fleyi\u015fine somut katk\u0131 sunmay\u0131 hedefliyor. Rapor, yarg\u0131 sisteminin yap\u0131sal i\u015fleyi\u015fini, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin korunma d\u00fczeyini ve adaletin kurumsal kapasitesini veriye dayal\u0131 bi\u00e7imde analiz ederek, mevcut hukuk normlar\u0131 ile adaletin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde tesis edilebildi\u011fine dair kapsaml\u0131 bir tablo ortaya koyuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align:justify\">Yarg\u0131ya g\u00fcven ve makul s\u00fcre sorunu devam ediyor<\/p>\n<p style=\"text-align:justify\">Rapor, yarg\u0131ya g\u00fcven probleminin etkisini art\u0131rarak s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, makul s\u00fcrede yarg\u0131lama hakk\u0131 ihlallerinin ve ceza infaz sistemi yetersizliklerinin bu sorunu derinle\u015ftiren ba\u015fl\u0131ca nedenler aras\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131nda verilen ihlal kararlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131, davalar\u0131n makul s\u00fcrede sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmamas\u0131 olu\u015fturuyor. Anayasa Mahkemesi\u2019ne (AYM) yap\u0131lan bireysel ba\u015fvurular\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bu ihlaller olu\u015fturmakta. Bu sorunun giderilmesi i\u00e7in, \u00f6zellikle Alternatif Uyu\u015fmazl\u0131k \u00c7\u00f6z\u00fcm Y\u00f6ntemleri (AU\u00c7Y) ve arabuluculuk mekanizmalar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, klasik yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7lerinin y\u00fck\u00fcn\u00fc hafifletecek etkili bir ad\u0131m olarak de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align:justify\">Yarg\u0131 kapasitesi artan dosya y\u00fck\u00fcn\u00fc kald\u0131ram\u0131yor<\/p>\n<p style=\"text-align:justify\">2024 y\u0131l\u0131 verileri hem ilk derece hem de y\u00fcksek yarg\u0131da (Yarg\u0131tay ve Dan\u0131\u015ftay) dosya say\u0131s\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n mevcut insan kayna\u011f\u0131 kapasitesini a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \u00d6rne\u011fin, idare ve vergi mahkemelerinde h\u00e2kim ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen dosya say\u0131s\u0131 2024\u2019te 510 olarak kaydedildi. Son on y\u0131lda hukuk, idare ve ceza mahkemelerindeki toplam dosya say\u0131s\u0131nda s\u00fcrekli bir art\u0131\u015f e\u011filimi g\u00f6zleniyor. Bu durumun iyile\u015ftirilmesi i\u00e7in hakim ve savc\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve insan kayna\u011f\u0131n\u0131n niteliksel olarak g\u00fc\u00e7lendirilmesi gerekti\u011fi vurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align:justify\">Cezaevi n\u00fcfusu<\/p>\n<p style=\"text-align:justify\">World Prison Brief (WPB) 2024 verilerine g\u00f6re T\u00fcrkiye, Avrupa Konseyi \u00fclkeleri i\u00e7inde 100 bin ki\u015fi ba\u015f\u0131na 488 tutuklu ve h\u00fck\u00fcml\u00fc oran\u0131yla en y\u00fcksek cezaevi n\u00fcfusuna sahip \u00fclke konumunda. Bu tablo, \u00f6nleyici adalet modellerinin ve aile arabuluculu\u011fu gibi uygulamalar\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n toplumsal huzur ve yeniden su\u00e7 i\u015flemeyi \u00f6nleme a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align:justify\">Sosyal dinamikler<\/p>\n<p style=\"text-align:justify\">Rapor, su\u00e7a s\u00fcr\u00fcklenen \u00e7ocuklar sorununda aile i\u00e7i \u015fiddet, sosyoekonomik ko\u015fullar, e\u011fitim sistemi, sosyal medya ve madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi sosyal fakt\u00f6rlerin dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyor. Bu kapsamda, uzla\u015ft\u0131rma kurumunun g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve onar\u0131c\u0131 adalet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, toplumsal \u00e7\u00f6z\u00fcm k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc destekleyecek bir yakla\u015f\u0131m olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align:justify\">G\u00f6\u00e7men haklar\u0131nda insan onuru temelli yakla\u015f\u0131m<\/p>\n<p style=\"text-align:justify\">Geri G\u00f6nderme Merkezleri\u2019ndeki uygulamalar ve idari g\u00f6zalt\u0131 s\u00fcre\u00e7leri halen ele\u015ftiri konusu olmaya devam ediyor. Rapor, ki\u015finin maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirme hakk\u0131 ve insan onuru ilkesi \u00e7er\u00e7evesinde g\u00f6\u00e7 politikalar\u0131n\u0131n yeniden ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fine dikkat \u00e7ekiyor. Ayr\u0131ca, dijitalle\u015fme ve dava y\u00f6netiminde verimlili\u011fi art\u0131racak uygulamalar\u0131n geli\u015ftirilmesi, insan haklar\u0131 temelli yarg\u0131 y\u00f6netimi i\u00e7in yeni f\u0131rsatlar yaratacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align:justify\">Yeni anayasa s\u00fcreci bir f\u0131rsat<\/p>\n<p style=\"text-align:justify\">Rapor, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesinin yaln\u0131zca normatif de\u011fil, uygulama d\u00fczeyinde de g\u00fc\u00e7lendirilmesi gerekti\u011fini vurguluyor. Yeni bir anayasa s\u00fcreci, y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131 aras\u0131nda ama\u00e7 birli\u011fi sa\u011flanmas\u0131 ve AYM kararlar\u0131n\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir f\u0131rsat olarak de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n<p> <strong><\/strong><br \/>\nSANAY\u0130 HABER AJANSI <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130LKE Vakf\u0131 Toplumsal D\u00fc\u015f\u00fcnce ve Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi (TODAM)\u00a0taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan ve T\u00fcrkiye hukuk sisteminin y\u0131ll\u0131k panoramas\u0131n\u0131 sunan Hukuk \u0130zleme Raporu 2024, veriye dayal\u0131 somut bulgular ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileriyle adalet sisteminin kronik sorunlar\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutuyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7567,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"googlesitekit_rrm_CAow07ekDA:productID":"","footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-7566","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7566","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7566"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7566\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7567"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7566"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7566"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7566"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}