{"id":36247,"date":"2026-01-21T11:45:08","date_gmt":"2026-01-21T08:45:08","guid":{"rendered":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/2026\/01\/21\/duran-dijital-ozgurluk-imkanlari-artarken-mahremiyet-guvenlik-ve-etik-riskler-buyuyor"},"modified":"2026-01-21T11:45:08","modified_gmt":"2026-01-21T08:45:08","slug":"duran-dijital-ozgurluk-imkanlari-artarken-mahremiyet-guvenlik-ve-etik-riskler-buyuyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/2026\/01\/21\/duran-dijital-ozgurluk-imkanlari-artarken-mahremiyet-guvenlik-ve-etik-riskler-buyuyor\/","title":{"rendered":"Duran: Dijital \u00f6zg\u00fcrl\u00fck imkanlar\u0131 artarken, mahremiyet, g\u00fcvenlik ve etik riskler b\u00fcy\u00fcyor"},"content":{"rendered":"<p>Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u0130leti\u015fim Ba\u015fkan\u0131 Duran&#039;\u0131n konu\u015fmas\u0131nda sat\u0131r ba\u015flar\u0131 \u015fu \u015fekilde:<\/p>\n<p>&#039;&#039;Yapay zeka da dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok alanda devrimler ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bunun anlam\u0131, insan hayat\u0131n\u0131n daha kolay hale gelmesi ve \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 tecr\u00fcbeyi elde edebilir hale gelmesidir. B\u00f6yle bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bunun bir k\u0131sm\u0131yla sanal da olsa \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler alemi oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Fakat bu dijital mecralar\u0131n sundu\u011fu s\u0131n\u0131rs\u0131z etkile\u015fim imkan\u0131, bizim ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc geni\u015fletmekle kalm\u0131yor; \u00f6te yandan mahremiyete dair, bilgi kirlili\u011fine dair, dezenformasyona dair ve toplumsal kutupla\u015fmaya dair yeni risk alanlar\u0131 da olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p>Sosyal medya mecralar\u0131n\u0131n, evet, bize kendimizi ifade etmede yeni imkanlar sundu\u011funu fark\u0131nday\u0131z. Ancak oras\u0131 o kadar geni\u015fleyen bir alan ki, kendi halinde ak\u0131p giden bir sel gibi de\u011ferlendiremeyiz; buran\u0131n da bir reg\u00fclasyonu gerekiyor. Buras\u0131, gittik\u00e7e b\u00fcy\u00fcyen bir d\u00fcnya olarak, asl\u0131nda her \u015feyin f\u00fctursuzca ortaya koyuldu\u011fu bir alan olarak g\u00f6r\u00fclmemeli. Dolay\u0131s\u0131yla buran\u0131n da d\u00fczenlemesi ve buraya dair kurallar\u0131n olmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir husustur.<\/p>\n<p>Gen\u00e7lerimiz i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, sosyal medyan\u0131n teklifle\u015ftirici bir alana d\u00f6n\u00fc\u015fmesi riski s\u00f6z konusudur. Ortaya koydu\u011fu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra, bu taraf\u0131n\u0131n da \u00f6nemli bir \u015fekilde dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekir. Bug\u00fcn bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, sosyal medyaya dair en \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapanlar, hatta sosyal medyan\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 olarak savunucusu olan ki\u015filer dahi, bilgi, imge, moda, inan\u0131\u015f, kanaat al\u0131\u015fveri\u015fi gibi bir\u00e7ok alanda sosyal medyan\u0131n nas\u0131l algoritmalarla y\u00f6netildi\u011fini bize anlatmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla bu panelin, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, g\u00fcvenlik ve sorumluluk \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcnde bir araya gelmi\u015f olmas\u0131 bence \u00e7ok de\u011ferli. Sayg\u0131de\u011fer misafirler, dijitalizm, sosyal medya, yapay zeka; bunlar\u0131n hepsi h\u0131z, s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131k, kontrols\u00fczl\u00fck gibi konular olarak \u00f6n\u00fcm\u00fcze \u00e7\u0131k\u0131yor. Elbette bu alanlar\u0131n bir \u00e7er\u00e7eveye de ihtiyac\u0131 var. \u00d6nde gelen sosyologlar ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler, etik kavram\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle ahlak\u0131n toplumsall\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini konu\u015furlar.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn, dijital mecralar\u0131n gen\u00e7lere ve \u00e7ocuklara toplumla do\u011frudan temas kurma imkan\u0131 tan\u0131mas\u0131, ayn\u0131 zamanda bu mecralar\u0131 etik tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n konusu yapmaktad\u0131r. Her an\u0131m\u0131z\u0131 ku\u015fatan mahremiyet, g\u00fcvenlik, s\u0131n\u0131rlar, toplumsal kayg\u0131 gibi bir\u00e7ok konuda etkili olan bu alan\u0131n etik anlamda da \u00f6nem arz etti\u011fini s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n<p>Sosyal medya mecralar\u0131nda enformasyon yap\u0131lmamas\u0131, nefret s\u00f6ylemine katk\u0131da bulunulmamas\u0131, cinsiyet\u00e7i kodlar\u0131n beslenmemesi, s\u0131n\u0131fsal adaletsizli\u011fin peki\u015ftirilmemesi, te\u015fhircili\u011fin olmamas\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131n ruhsal ve zihinsel geli\u015fimine olumsuz etkilerin olmamas\u0131 gibi birtak\u0131m ilkeler \u00fczerinde uzla\u015fmak zorunday\u0131z. Hem ulusal olarak T\u00fcrkiye d\u00fczleminde hem de d\u00fcnya d\u00fczleminde b\u00f6yle bir ortak alan\u0131n olu\u015fmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n<p>Fakat bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda, kapitalist sistemin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 rekabet\u00e7i piyasa ko\u015fullar\u0131, t\u0131klanma, etkile\u015fim alma gibi bir\u00e7ok kayg\u0131 da s\u00f6z konusu. Bu kayg\u0131lar\u0131n zaman zaman, hatta s\u0131kl\u0131kla etik s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sorun \u00fcretti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla ekran ba\u015f\u0131nda olan gen\u00e7lerimizin algoritmalarla nerelere y\u00f6nlendirilebilece\u011fini g\u00f6rmek durumunday\u0131z. Bunlar\u0131n fark\u0131nda olmadan hangi algoritman\u0131n, hangi \u015firketin, hangi \u00e7\u0131kar grubunun hatta hangi devletin, bizim mahremiyetimize ve dijital egemenli\u011fimize y\u00f6nelik ne t\u00fcr kampanyalar i\u00e7inde oldu\u011funu fark etmeden, gen\u00e7lerimizin sosyal medyadaki ak\u0131m, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerle y\u00f6nlendirilmesini ba\u015f\u0131bo\u015f b\u0131rakamay\u0131z.<\/p>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla, ger\u00e7eklikle olan ba\u011f\u0131m\u0131z\u0131 azaltacak ya da farkl\u0131 ger\u00e7eklikleri zihinlerimize sokacak algoritmalar\u0131n fark\u0131nda olmak zorunday\u0131z. Dijitalle\u015fmenin getirdi\u011fi riskler aras\u0131nda sosyal izolasyon riski de var. Bunun yan\u0131 s\u0131ra dijital ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, bug\u00fcnlerde en \u00e7ok konu\u015ftu\u011fumuz konular aras\u0131nda yer al\u0131yor. Bunu sadece bir diyet benzetmesi ile dijital detoks yaparak ya da dijital oburluktan ka\u00e7\u0131narak a\u015famay\u0131z; bence bunun i\u00e7in \u00e7ok daha fazlas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n<p>Dijital mecralar\u0131n sundu\u011fu yapay mutluluk \u00e7er\u00e7evesi, kurgulanm\u0131\u015f kusursuz hayatlar\u0131n albenisi, bizlerin, gen\u00e7lerin ve \u00e7ocuklar\u0131n yetersizlik duygusunu beslemesi; bireyin kendini ger\u00e7ekle\u015ftirmesiyle ilgili \u00e7ok sorunlu bir alan\u0131 a\u00e7\u0131yor. Filtrelenmi\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, u\u00e7lardan beslenen i\u00e7erikler, idealize edilmi\u015f ve maskelenmi\u015f hayat kurgular\u0131, b\u00fct\u00fcn bunlar \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z ve gen\u00e7lerimiz i\u00e7in bir risk olu\u015fturuyor ve ne yaz\u0131k ki \u00e7ok\u00e7a t\u00fcketiliyor. Bu i\u00e7eriklerin olu\u015fturdu\u011fu video mecralar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, gen\u00e7lerde dopamin temelli bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k d\u00f6ng\u00fcs\u00fc ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. Bizlerin \u00e7o\u011fu bununla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Durmadan kayd\u0131r\u0131lan ekranlar ve \u00e7ok anl\u0131k seyredilen videolar, bamba\u015fka bir dijital haf\u0131za ve bamba\u015fka bir dijital zeka olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Bunun fark\u0131nda m\u0131y\u0131z? Bu durumun getirdi\u011fi zihinsel yorgunluk, anksiyete ve depresyon bizi ne kadar yoruyor, bunun fark\u0131nda m\u0131y\u0131z? Hen\u00fcz emin de\u011filiz.<\/p>\n<p>Hatta bir tak\u0131m ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 k\u0131r\u0131lganl\u0131klar\u0131ndan, dijital zorbal\u0131k, \u015fiddet ve nefret dilinin giderek dijital alana hakim olmas\u0131ndan rahats\u0131zl\u0131k duyuyoruz. Buna benzer e\u011filimleri besleyenlerin dijital d\u00fcnyada kanaat \u00f6nderleri ya da \u00f6ne \u00e7\u0131kan rol modeller olmas\u0131 ayr\u0131ca ciddi bir sorumluluk ve sorun alan\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p>Buraya kadar anlatt\u0131klar\u0131m i\u00e7erisinde ba\u015fka bir kritik meseleye de de\u011finmek istiyorum: \u00c7evrim i\u00e7i oyunlar ve g\u00f6rsel payla\u015f\u0131m mecralar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere dijital ekosistem, zararl\u0131 i\u00e7eriklere eri\u015fimi kolayla\u015ft\u0131rmakta ve ki\u015fisel verilerin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131na zemin haz\u0131rlamaktad\u0131r. Bu alan\u0131n, benden \u00f6nceki ba\u015fkanlar\u0131n belirtti\u011fi gibi, sorumluluk duygusuyla y\u00f6netilmesi gerekti\u011fi, g\u00fcvenimiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00e7ok \u00f6nemli bir husustur. Nitekim bu risklerden bir tanesi sanal bahis ve kumar i\u00e7eriklerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131d\u0131r. Bildi\u011finiz \u00fczere, Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z bu konuya b\u00fcy\u00fck \u00f6nem atf ediyor ve hem yasal d\u00fczenlemeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de toplumdaki fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken konulardan biridir.<\/p>\n<p>Elbette bu dijital d\u00fcnyadan kopmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil; ancak bu dijital d\u00fcnyay\u0131 bizim y\u00f6netmemiz gerekiyor. Kontrol\u00fcn bizde olmas\u0131 gerekiyor. Dijital d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inde savrulmamak i\u00e7in kamusal bir sorumluluk olu\u015fturulmas\u0131 gerekiyor. Ben de kendi ad\u0131ma, \u0130leti\u015fim Ba\u015fkan\u0131 olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir baba ve akademisyen olarak, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve g\u00fcvenlik dengesinin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 bir dijital d\u00fcnyan\u0131n temini i\u00e7in \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir i\u015fbirli\u011finin gerekti\u011fi kanaatindeyim.<\/p>\n<p>Devlet kurumlar\u0131m\u0131z elbette \u00fczerlerine d\u00fc\u015fen rol\u00fc \u00fcstlenmek durumundad\u0131r; ancak milletimiz, bireyler ve bu d\u00fcnyan\u0131n ortak sorumluluk anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 olu\u015fturabilmek i\u00e7in katk\u0131 verecek b\u00fct\u00fcn \u00f6rg\u00fctl\u00fc yap\u0131lar, sivil toplum, akademisyenler ve \u00f6nde gelen bireylerimiz kapsaml\u0131 ve etkin bir i\u015f birli\u011fine ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r. Bu ortak sorumluluk anlay\u0131\u015f\u0131 ekseninde dijital platformlara da \u00e7ok \u00f6nemli roller d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n<p>O zaman \u015f\u00f6yle \u00f6zetleyebilirim: Devletimiz, olu\u015fturulacak hukuki \u00e7er\u00e7evede d\u00fczenleyici ve denetleyici rol\u00fc \u00fcstlenecek; ailelerimiz, hem kendilerinin hem de \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n fark\u0131ndal\u0131k d\u00fczeyini art\u0131racak; dijital platformlar ise daha fazla sorumluluk y\u00fcklenerek, gen\u00e7lerimiz ve \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z i\u00e7in g\u00fcvenli bir dijital d\u00fcnyan\u0131n tesis edilmesine katk\u0131 sunacaklard\u0131r.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z Say\u0131n Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n ifadeleriyle, dijital teknik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn, bilhassa gen\u00e7ler \u00fczerindeki olumsuz etkilerini sadece topyek\u00fbn bir dayan\u0131\u015fma ruhuyla engelleyebiliriz. \u0130\u015fte bu panelin, Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n belirtmi\u015f oldu\u011fu bu amaca y\u00f6nelik hizmet etmesini umuyorum.<\/p>\n<p>Sayg\u0131de\u011fer misafirler, sosyal medya mecralar\u0131 sadece \u00fclkemiz i\u00e7in de\u011fil, t\u00fcm d\u00fcnya i\u00e7in bir m\u00fccadele alan\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015f durumda. Pek \u00e7ok \u00fclke bunun i\u00e7in tedbirler al\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Amerika\u2019dan \u00c7in\u2019e, Avustralya\u2019dan Almanya\u2019ya d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki \u00fclkelerde ya\u015f do\u011frulama, ebeveyn onay\u0131, algoritmik sorumluluk, kullan\u0131m s\u0131n\u0131rlamalar\u0131, dijital kimlik \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeleri ve oyun i\u00e7erik denetimleri gibi uygulamalar hayata ge\u00e7irilmektedir.<\/p>\n<p>\u00dclkemizde de sosyal medya kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 korumaya y\u00f6nelik baz\u0131 yasal d\u00fczenlemeler halihaz\u0131rda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte: 5651 say\u0131l\u0131 \u0130nternet Ortam\u0131nda Yap\u0131lan Yay\u0131nlar\u0131n D\u00fczenlenmesi Kanunu\u2019na g\u00f6re, sosyal sa\u011flay\u0131c\u0131lar \u00e7ocuklara y\u00f6nelik ayr\u0131 hizmet sunma, reklam k\u00fct\u00fcphanesi olu\u015fturma, plan haz\u0131rlama ve genel \u015feffafl\u0131k ilkelerine uymakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Yine, 6698 say\u0131l\u0131 Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu, \u00fclkemizdeki sosyal medya kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n veri g\u00fcvenli\u011fini teminat alt\u0131na almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u015e\u00fcphesiz bunlar \u00e7ok de\u011ferli; ancak az \u00f6nce bahsetti\u011fim geni\u015fleyen dijital d\u00fcnyan\u0131n gerektirdi\u011fi yeni yasal d\u00fczenlemelerin oldu\u011fu da a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc teknoloji yerinde durmuyor ve yepyeni a\u00e7\u0131l\u0131mlarla bize yeni senaryolar getiriyor. Bu \u00e7er\u00e7evede ilgili bakanl\u0131klar\u0131m\u0131z ve Meclisimizin \u00e7ok \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak isterim.<\/p>\n<p>Malumunuz, dijital mecralarda \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 bekleyen tehdit ve riskler taslak raporu, 13 Ocak\u2019ta Meclisimizin ilgili alt komisyonunda kabul edildi. Raporda, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 dijital ili\u015fkilerden korumak i\u00e7in kapsaml\u0131 \u00f6neriler detayl\u0131 bir \u015fekilde ele al\u0131nd\u0131. Ben inan\u0131yorum ki, dijital d\u00fcnya, ailelerimizden devletin ilgili kurumlar\u0131na, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131m\u0131zdan akademi d\u00fcnyas\u0131na kadar geni\u015f bir alanda \u00e7ok g\u00fczel bir sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131karacak.<\/p>\n<p>Bizler de \u0130leti\u015fim Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 olarak, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n ve ebeveynlerimizin medya okuryazarl\u0131k d\u00fczeyinin y\u00fckseltilmesi ve dijital risklere kar\u015f\u0131 diren\u00e7 ve fark\u0131ndal\u0131klar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na olanca g\u00fcc\u00fcm\u00fczle destek oluyoruz ve bunu s\u00fcrd\u00fcrece\u011fiz. Bu panelde de in\u015fallah \u00e7ok g\u00fczel \u00e7\u0131kt\u0131lar ortaya \u00e7\u0131kacak.<\/p>\n<p>De\u011ferli kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, ben bu duygularla panelimizin hay\u0131rlara vesile olmas\u0131n\u0131 temenni ediyorum. Te\u015fekk\u00fcr ederim.&#039;&#039;<\/p>\n<p> <strong><\/strong><br \/>\nEKONOM\u0130 GAZETES\u0130 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u0130leti\u015fim Ba\u015fkan\u0131 Burhanettin Duran, &#8220;Sosyal Medyada Sorumluluk Paneli&#8221;nde konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":36248,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"googlesitekit_rrm_CAow07ekDA:productID":"","footnotes":""},"categories":[4,13],"tags":[],"class_list":["post-36247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","category-teknoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36247"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36247\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}