Marba\u015f Menkul De\u011ferler taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan \u201cKarbon: Enerjinin Yeni Fiyat Etiketi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 analizde, karbon fiyatlamas\u0131n\u0131n enerji ve sanayi \u015firketleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan giderek daha \u00f6nemli bir ekonomik de\u011fi\u015fken haline geldi\u011fi belirtildi.<\/p>\n
Analizde, Avrupa Birli\u011fi Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS), S\u0131n\u0131rda Karbon D\u00fczenleme Mekanizmas\u0131 (CBAM\/SKDM), uluslararas\u0131 havac\u0131l\u0131kta CORSIA ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc karbon piyasalar\u0131n\u0131n emisyonlar\u0131 ekonomik bir de\u011fere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ifade edildi.<\/p>\n
Analizde, \u015firketlerin rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc belirleyen enerji, ham madde, i\u015f g\u00fcc\u00fc, finansman ve teknoloji gibi unsurlara karbon maliyetinin de eklendi\u011fi de\u011ferlendirmesine yer verildi. Karbon fiyatlamas\u0131n\u0131n y\u00fcksek emisyonlu \u00fcretim i\u00e7in yeni bir maliyet unsuru olu\u015ftururken, d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu \u00fcretimin g\u00f6reli rekabet avantaj\u0131 sa\u011flayabilece\u011fi kaydedildi.<\/p>\n
Marba\u015f Menkul De\u011ferler analizinde, karbon piyasalar\u0131nda tek bir fiyat ve tek bir k\u00fcresel piyasa bulunmad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekildi. EU ETS, CBAM ve CORSIA\u2019n\u0131n farkl\u0131 sekt\u00f6r, co\u011frafya ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler \u00fczerinden \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtildi.<\/p>\n
EU ETS\u2019nin emisyonun do\u011frudan fiyatland\u0131\u011f\u0131 bir sistem oldu\u011fu, \u015firketlerin emisyon miktarlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak tahsisat teslim etmek durumunda kald\u0131\u011f\u0131 aktar\u0131ld\u0131. CBAM\u2019\u0131n ise AB\u2019ye ithal edilen belirli \u00fcr\u00fcnlerin g\u00f6m\u00fcl\u00fc emisyonlar\u0131n\u0131 Avrupa karbon fiyat\u0131yla ili\u015fkilendirdi\u011fi ifade edildi.<\/p>\n
Analizde CORSIA\u2019n\u0131n uluslararas\u0131 havac\u0131l\u0131ktan kaynaklanan emisyonlara y\u00f6nelik bir dengeleme mekanizmas\u0131 oldu\u011fu ve ayr\u0131 bir \u201cCORSIA sertifikas\u0131\u201d olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131 vurguland\u0131. Sistem kapsam\u0131nda ICAO taraf\u0131ndan uygun kabul edilen emisyon birimlerinin kullan\u0131labildi\u011fi belirtildi.<\/p>\n
Analizde, Avrupa Komisyonu\u2019nun 17 Temmuz 2026\u2019da EU ETS\u2019ye y\u00f6nelik kapsaml\u0131 bir revizyon teklifi sundu\u011fu hat\u0131rlat\u0131ld\u0131. Teklifin Avrupa\u2019n\u0131n 2040 iklim hedefleriyle uyumu korurken sanayinin rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc desteklemeyi ve karbonsuzla\u015fma yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 belirtildi.<\/p>\n
Teklif kapsam\u0131nda \u00fccretsiz tahsisat ve CBAM kurallar\u0131n\u0131n g\u00fcncellenmesi, sanayinin karbonsuzla\u015fmas\u0131na y\u00f6nelik finansman ara\u00e7lar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi, havac\u0131l\u0131k ve denizcilik kapsam\u0131ndaki ETS\u2019nin geli\u015ftirilmesi ve sistemin zaman i\u00e7inde belediye at\u0131k yakma tesislerine geni\u015fletilmesi gibi ba\u015fl\u0131klar\u0131n bulundu\u011fu aktar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Bununla birlikte s\u00f6z konusu d\u00fczenlemelerin hen\u00fcz Avrupa Komisyonu teklifi a\u015famas\u0131nda oldu\u011fu ve nihai mevzuat\u0131n yasama s\u00fcrecinde \u015fekillenece\u011fi vurguland\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan CBAM\u2019\u0131n do\u011frudan \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 belirtilen analizde, AB karbon piyasas\u0131ndaki geli\u015fmelerin T\u00fcrkiye\u2019den Avrupa\u2019ya ihracat yapan \u015firketlerin karbon maliyetlerine yans\u0131yabilece\u011fi ifade edildi.<\/p>\n
2026 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk iki \u00e7eyre\u011fi i\u00e7in a\u00e7\u0131klanan resmi CBAM sertifika fiyatlar\u0131n\u0131n s\u0131ras\u0131yla 75,36 euro ve 75,28 euro\/ton CO\u2082 seviyesinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi aktar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Analizde, \u00fcr\u00fcn baz\u0131nda emisyonlar\u0131n do\u011fru hesaplanmas\u0131, do\u011frulanabilir veri altyap\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu elektrik tedariki ve T\u00fcrkiye\u2019de kurulacak karbon fiyatlama sisteminin AB ile uyumunun ihracat\u00e7\u0131 \u015firketler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 kaydedildi.<\/p>\n
\u00d6rnek bir maliyet hesaplamas\u0131nda, 10 bin ton \u00fcr\u00fcn\u00fcn ton ba\u015f\u0131na 1,5 ton CO\u2082 emisyon yo\u011funlu\u011funa sahip olmas\u0131 ve karbon fiyat\u0131n\u0131n 75 euro\/ton olarak al\u0131nmas\u0131 durumunda teorik karbon maliyetinin 1,125 milyon euroya ula\u015fabilece\u011fi belirtildi. Ger\u00e7ek CBAM y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ise ge\u00e7i\u015f takvimi, \u00fccretsiz tahsisatlar, do\u011frulanm\u0131\u015f emisyon verileri ve \u00fcretim \u00fclkesinde \u00f6denmi\u015f karbon bedeli gibi unsurlara g\u00f6re farkl\u0131la\u015fabilece\u011fi ifade edildi.<\/p>\n
Analizde karbon ekonomisinin yaln\u0131zca maliyet taraf\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, uygun projeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni gelir alanlar\u0131 da olu\u015fturabilece\u011fi belirtildi.<\/p>\n
Karbon kredisinin, ilgili program ve metodoloji kapsam\u0131nda do\u011frulanm\u0131\u015f 1 ton CO\u2082 e\u015fde\u011ferindeki emisyon azalt\u0131m\u0131n\u0131 veya atmosferden karbon giderimini temsil etti\u011fi aktar\u0131ld\u0131. Ormanla\u015ft\u0131rma, metan yakalama, biyogaz, end\u00fcstriyel emisyon azalt\u0131m\u0131, karbon giderim teknolojileri ve gerekli ko\u015fullar\u0131 sa\u011flayan baz\u0131 yenilenebilir enerji projelerinin karbon kredisi \u00fcretebilece\u011fi ifade edildi.<\/p>\n
Ancak d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu bir projenin tek ba\u015f\u0131na karbon kredisi \u00fcretmeye yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 vurguland\u0131. Projenin uygun metodoloji kapsam\u0131nda geli\u015ftirilmesi, ilavelik kriterini kar\u015f\u0131lamas\u0131, emisyon azalt\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesi, raporlanmas\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z kurulu\u015flarca do\u011frulanmas\u0131 gerekti\u011fi belirtildi.<\/p>\n
Analizde, karbon kredilerinde tek bir referans fiyat bulunmad\u0131\u011f\u0131; proje t\u00fcr\u00fc, ilavelik, kal\u0131c\u0131l\u0131k, kullan\u0131lan metodoloji, kredinin niteli\u011fi, \u00e7ifte say\u0131m riski ve CORSIA kapsam\u0131nda kullan\u0131labilirli\u011fin fiyatlamada etkili oldu\u011fu kaydedildi.<\/p>\n
Marba\u015f Menkul De\u011ferler analizinde, farkl\u0131 enerji teknolojilerinin ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fc emisyonlar\u0131n\u0131n birbirinden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ayr\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtildi.<\/p>\n
\u00d6rneklenen ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fc emisyonlar\u0131nda linyitin yakla\u015f\u0131k 1,05 ton CO\u2082e\/MWh, ta\u015f k\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn 0,82, fuel oilin 0,70 ve do\u011fal gaz\u0131n 0,49 ton CO\u2082e\/MWh seviyesinde oldu\u011fu aktar\u0131ld\u0131. G\u00fcne\u015f enerjisinde bu de\u011ferin yakla\u015f\u0131k 0,04-0,05, r\u00fczg\u00e2r enerjisinde ise 0,01-0,02 ton CO\u2082e\/MWh seviyelerine kadar geriledi\u011fi ifade edildi.<\/p>\n
Bununla birlikte biyok\u00fctle, \u00e7\u00f6p gaz\u0131, hidroelektrik ve jeotermal enerji i\u00e7in tek ve de\u011fi\u015fmez bir emisyon katsay\u0131s\u0131 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131; yak\u0131t t\u00fcr\u00fc, tedarik zinciri, rezervuar \u00f6zellikleri, saha jeolojisi ve metan s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131 gibi unsurlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 de\u011fi\u015ftirebildi\u011fi belirtildi.<\/p>\n
Analizde, karbon fiyatlamas\u0131n\u0131n y\u00fcksek karbon yo\u011funlu\u011funa sahip \u00fcretim kaynaklar\u0131n\u0131n maliyetlerini daha fazla art\u0131rabilece\u011fi, d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu teknolojilerin ise g\u00f6reli maliyet avantaj\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirebilece\u011fi de\u011ferlendirmesi yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Analizde, bir enerji projesinin kendi karbon yo\u011funlu\u011fu ile \u00f6nledi\u011fi emisyon miktar\u0131n\u0131n birbirinden farkl\u0131 kavramlar oldu\u011fu vurguland\u0131.<\/p>\n
Emisyon azalt\u0131m\u0131n\u0131n; elektrik \u00fcretimi ile referans emisyon azalt\u0131m katsay\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131m\u0131 \u00fczerinden hesaplanabilece\u011fi, ancak kullan\u0131lan katsay\u0131n\u0131n proje ve \u015febeke ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015febilece\u011fi belirtildi.<\/p>\n
Ayn\u0131 kurulu g\u00fcce sahip santrallerin de ayn\u0131 miktarda emisyon azalt\u0131m\u0131 yaratmayabilece\u011fi ifade edildi. Bu noktada kapasite fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn y\u0131ll\u0131k \u00fcretim miktar\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla toplam emisyon azalt\u0131m potansiyelini etkiledi\u011fi kaydedildi.<\/p>\n
Analizde \u00e7\u00f6p gaz\u0131 projelerinin, elektrik \u00fcretiminin yan\u0131 s\u0131ra d\u00fczenli depolama sahalar\u0131nda atmosfere sal\u0131nabilecek metan\u0131n yakalanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131 nedeniyle farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtildi.<\/p>\n
Bununla birlikte d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu \u00fcretimin otomatik olarak karbon kredisine d\u00f6n\u00fc\u015fmedi\u011fi, kredilendirmenin ilavelik, metodoloji, \u00f6l\u00e7\u00fcm, do\u011frulama ve kay\u0131t ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu vurguland\u0131.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 havac\u0131l\u0131kta uygulanan CORSIA\u2019n\u0131n, havayollar\u0131 i\u00e7in karbon maliyeti olu\u015ftururken uygun karbon projeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da potansiyel bir talep kanal\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 belirtildi.<\/p>\n
CORSIA takviminin 2021-2023 pilot faz, 2024-2026 birinci faz ve 2027-2035 ikinci faz olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 d\u00f6neme ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 aktar\u0131ld\u0131. 2027 y\u0131l\u0131n\u0131n sistemin daha geni\u015f zorunlu kapsama ge\u00e7mesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir e\u015fik oldu\u011fu ifade edildi.<\/p>\n
Analizde, havayollar\u0131n\u0131n nihai CORSIA y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in uygun emisyon birimlerini temin etmesi gerekti\u011fi, bu nedenle kredi fiyatlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fimin havayolu \u015firketlerinin uyum maliyetlerini do\u011frudan etkileyebilece\u011fi belirtildi.<\/p>\n
\u00d6rnek bir hesaplamada, 1 milyon ton CO\u2082e nihai y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bulunan bir havayolu i\u00e7in uygun kredi fiyat\u0131n\u0131n 10 dolardan 30 dolara y\u00fckselmesinin teorik uyum maliyetini 10 milyon dolardan 30 milyon dolara \u00e7\u0131karabilece\u011fi g\u00f6sterildi.<\/p>\n
Analizde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir havac\u0131l\u0131k yak\u0131t\u0131 (SAF) kullan\u0131m\u0131n\u0131n CORSIA a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 bir maliyet dengesi olu\u015fturdu\u011fu belirtildi.<\/p>\n
SAF kullan\u0131m\u0131n\u0131n fosil jet yak\u0131t\u0131na k\u0131yasla daha y\u00fcksek yak\u0131t maliyeti yaratabilece\u011fi, ancak ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fc emisyon azalt\u0131m\u0131 sayesinde havayolunun sat\u0131n almas\u0131 gereken karbon kredisi miktar\u0131n\u0131 azaltabilece\u011fi ifade edildi.<\/p>\n
Bu nedenle havayollar\u0131n\u0131n CORSIA maliyetini y\u00f6netirken kredi sat\u0131n alma maliyeti, kredi fiyat riski, SAF kullan\u0131m\u0131, filo verimlili\u011fi ve karbon maliyetinin bilet fiyatlar\u0131na yans\u0131t\u0131labilme d\u00fczeyini birlikte de\u011ferlendirmesi gerekti\u011fi kaydedildi.<\/p>\n
Analizin T\u00fcrkiye b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, karbon ekonomisinin hem \u015firketler a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni maliyetler hem de uygun projeler i\u00e7in yeni gelir olanaklar\u0131 olu\u015fturabilece\u011fi belirtildi.<\/p>\n
2 Temmuz 2025 tarihli 7552 say\u0131l\u0131 \u0130klim Kanunu ile T\u00fcrkiye\u2019de Emisyon Ticaret Sistemi\u2019nin (TR ETS) yasal zemininin olu\u015fturuldu\u011fu hat\u0131rlat\u0131ld\u0131. TR ETS Y\u00f6netmeli\u011fi Tasla\u011f\u0131 ile emisyonlar\u0131n izlenmesi, tahsisatlar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 ve ticaretine ili\u015fkin piyasa yap\u0131s\u0131n\u0131n temel \u00e7er\u00e7evesinin ortaya konuldu\u011fu aktar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Mevcut d\u00f6nemin, yasal \u00e7er\u00e7evenin olu\u015fturuldu\u011fu ancak uygulama esaslar\u0131n\u0131n ikincil d\u00fczenlemelerle netle\u015fmeye devam etti\u011fi bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011fu de\u011ferlendirmesi yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Analizde, T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6denmi\u015f ve AB kurallar\u0131 kapsam\u0131nda kabul edilen bir karbon bedelinin gerekli ko\u015fullar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 halinde CBAM kapsam\u0131nda \u00f6denecek tutardan d\u00fc\u015f\u00fclebilece\u011fi belirtildi. Bu nedenle TR ETS\u2019nin tasar\u0131m\u0131n\u0131n, ihracat\u00e7\u0131 \u015firketlerin rekabet\u00e7ili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ifade edildi.<\/p>\n
Marba\u015f Menkul De\u011ferler analizinin sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, karbonun enerji \u015firketlerinin ekonomik de\u011ferlendirmesinde kal\u0131c\u0131 bir de\u011fi\u015fken haline geldi\u011fi belirtildi.<\/p>\n
Buna g\u00f6re \u015firketlerin de\u011ferlendirilmesinde kurulu g\u00fc\u00e7, \u00fcretim miktar\u0131, kapasite fakt\u00f6r\u00fc ve elektrik fiyat\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00fcretimin karbon yo\u011funlu\u011fu, karbon fiyat\u0131na maruziyet, referans senaryoya g\u00f6re \u00f6nlenen emisyon ve kredilendirilebilir emisyon azalt\u0131m kapasitesinin de dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi ifade edildi.<\/p>\n
Analizde, karbon yo\u011fun \u00fcreticiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan karbon fiyatlamas\u0131n\u0131n yeni bir maliyet olu\u015fturabilece\u011fi, d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu \u00fcreticilerin g\u00f6reli rekabet avantaj\u0131 elde edebilece\u011fi ve gerekli kriterleri kar\u015f\u0131layan projelerin do\u011frulanm\u0131\u015f emisyon azalt\u0131mlar\u0131n\u0131 karbon kredileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ilave gelir alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilece\u011fi de\u011ferlendirildi.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak enerji sekt\u00f6r\u00fcnde rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yaln\u0131zca \u00fcretim miktar\u0131yla de\u011fil, \u00fcretimin karbon yo\u011funlu\u011fu ile emisyon azalt\u0131m\u0131n\u0131n g\u00fcvenilir bi\u00e7imde \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcp do\u011frulanabilmesiyle de \u015fekillenmesinin beklendi\u011fi kaydedildi.<\/p>\n
<\/strong> \u0130stanbul, 28 A\u011fustos (Hibya) – Marba\u015f Menkul De\u011ferler taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan \u201cKarbon: Enerjinin Yeni Fiyat Etiketi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 analizde, karbon fiyatlamas\u0131n\u0131n enerji ve sanayi \u015firketleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan giderek daha \u00f6nemli bir ekonomik de\u011fi\u015fken haline geldi\u011fi belirtildi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":140191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"googlesitekit_rrm_CAow07ekDA:productID":"","footnotes":""},"categories":[12,4,1,9],"tags":[],"class_list":["post-140190","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-spor","category-dunya","category-ekonomi","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140190","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=140190"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140190\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/140191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=140190"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=140190"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekonomigundemi.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=140190"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nEKONOM\u0130 GAZETES\u0130 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"